Kömür siparişi vermek için bir bayiyi aradığınızda veya internette araştırma yaptığınızda karşınıza sürekli "limon kömür", "portakal kömür", "ceviz" ve "fındık kömür" gibi terimler çıkar. Birçok tüketici bu isimlerin kömürün markası, kalitesi veya çıkarıldığı madenle ilgili olduğunu düşünür; ancak bu büyük bir yanılgıdır. Bu meyve ve yemiş isimleri, kömürün madenden çıkarıldıktan sonra paketlenme tesislerinde elendiği eleklerin boyutunu (fiziksel ebatını) temsil eder. Yanlış ebatta kömür seçmek, dünyanın en kaliteli ve en yüksek kalorili kömürünü alsanız bile tesisatınızda %50'ye varan verim kaybına, eksik yanmaya ve ciddi makine arızalarına yol açabilir.

1. İthal Kömürde İdeal Teknik Değerler Ne Olmalı?

Boyutu ne olursa olsun (ister fındık, ister limon), alacağınız birinci sınıf bir ithal kömürün (Miryak, Akabe vb.) torbasında veya analiz raporunda şu teknik değerleri aramalısınız. Bu değerler Rize'nin zorlu ve nemli kış şartlarında sorunsuz ısınmanızın garantisidir:

2. Hangi Ebat Kömürü Tercih Etmelisiniz?

Isıtma sisteminizin yapısı (hava alma şekli ve yükleme mekanizması) hangi ebatı kullanmanız gerektiğini belirler:

Limon Kömür (60-80 mm): Standart kovalı ve tuğlalı ev sobalarının vazgeçilmezidir. Bir limon büyüklüğünde olan bu kömürler, sobanın içine dizildiğinde aralarında mükemmel bir oksijen boşluğu bırakır. Oksijen bu boşluklardan geçerek kömürün her yüzeyini eşit yakar. Tutuşması çok kolaydır, anında yüksek ısı verir.

Portakal Kömür (80-110 mm): Daha çok geniş hacimli şöminelerde veya büyük döküm sobalarda tercih edilir. Tutuşturması limona göre biraz daha zahmetlidir (bol çıra/odun ister), ancak bir kez tam kor haline geldiğinde gece boyu sönmez. Rize'nin dondurucu rüzgarlı gecelerinde sobanızı doldurup uyuduğunuzda, sabah kalktığınızda evin hala hamam gibi olduğunu görürsünüz.

Fındık Kömür (10-18 mm): Ev sobalarında KESİNLİKLE kullanılmamalıdır. Fındık tanesi büyüklüğündedir ve soba kovanızın hava deliklerini tıkayarak kömürün boğulmasına (sönmesine) neden olur. Bu kömür sadece stokerli (otomatik helezonlu) apartman kalorifer kazanları için üretilmiştir. Küçük ebatı sayesinde kazanın yükleme helezonundan su gibi akar, sıkışma yapıp pimi kırmaz ve fanın üflediği hava ile yanma odasında devasa bir alev topu oluşturur.

3. Ebat ve Kalite Kontrolü: 4 Adımlı Çuval Testi

Sipariş ettiğiniz kömür kapınıza geldiğinde, ebatlarının ve kalitesinin standartlara uygun olup olmadığını şu 4 adımla test edebilirsiniz:

• Homojenlik (Ebat) Testi: Çuvalı açın. İçindeki kömürlerin %80-90'ı aldığınız isme (Limon ise limon büyüklüğüne, Portakal ise portakal büyüklüğüne) uygun olmalıdır. Eğer limon kömür çuvalının içinden fındık büyüklüğünde veya toz halinde çok fazla parça çıkıyorsa, eleme işlemi kötü yapılmış demektir.
• Toz Kontrolü: Kaliteli ithal kömür yıkanmış ve tozdan arındırılmıştır. Elinizi çuvalın dibine daldırdığınızda avucunuza çamur gibi bir toz tabakası gelmemelidir. Fazla toz, kömürün yanmasını boğar ve ısıl verimi düşürür.
• Nem (Islaklık) Testi: Kömür parçalarını elinize alın; siyah rengi parlamalı ancak ıslak bir su tabakası bırakmamalıdır. Karadeniz gibi yağışlı bölgelerde açıkta kalmış çuvallar ağırlaşır, kömür soba içinde yanmak yerine suyunu buharlaştırmakla uğraşır.
• Kırma (Sertlik) Testi: Seçtiğiniz bir parçayı beton zemine atın. Birinci sınıf kömürler taş gibi serttir ve zor kırılır. Kırıldığında içi mat veya topraklı değil, dışı gibi parlak siyah olmalıdır.

4. Güvenlik ve Depolama Uyarıları

Rize'nin yüksek rutubetli ikliminde kömürleri kesinlikle naylon brandalara tamamen sararak havasız bırakmayın; bu durum terlemeye ve kömürün ıslanmasına yol açar. Çuvalları daima yerden 10-15 cm yüksekte ahşap paletler üzerine dizin. Ayrıca fındık kömür depolayan apartmanlar, kazan dairesinin havalandırmasının tam olduğundan ve stoker helezon bakımının kış öncesi yapıldığından emin olmalıdır.